ISO/IEC 42001:2023 - Pierwsze certyfikacje i rozwój rynku zarządzania AI

ISO/IEC 42001:2023 - Pierwsze certyfikacje i rozwój rynku zarządzania AI

W erze dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji (AI) oraz rosnących oczekiwań regulacyjnych i społecznych organizacje na całym świecie poszukują ram, które zapewnią odpowiedzialne, bezpieczne i zgodne z przepisami zarządzanie systemami AI. Odpowiedzią na te potrzeby jest norma ISO/IEC 42001:2023, która wprowadza wymagania dla systemów zarządzania AI (AIMS). Od momentu jej publikacji w grudniu 2023 roku, obserwujemy rosnące zainteresowanie certyfikacją zgodną z tą normą, zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym.

Czym jest ISO/IEC 42001:2023?

ISO/IEC 42001:2023 to pierwsza międzynarodowa norma określająca wymagania dla systemów zarządzania sztuczną inteligencją (AIMS). Jej celem jest zapewnienie, że organizacje projektują, wdrażają i monitorują systemy AI w sposób etyczny, przejrzysty i zgodny z obowiązującymi przepisami. Norma ta kładzie nacisk na aspekty takie jak:

• Ocena ryzyka i wpływu systemów AI
• Zarządzanie cyklem życia systemów AI
• Bezpieczeństwo danych i prywatność
• Przejrzystość i odpowiedzialność w działaniu AI
• Ciągłe doskonalenie procesów związanych z AI

Dzięki ISO/IEC 42001 organizacje mogą nie tylko spełniać wymagania regulacyjne, ale także budować zaufanie wśród interesariuszy i klientów.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o normie ISO/IEC 42001:2023 przeczytaj artykuł: ISO 42001 – System Zarządzania Sztuczną Inteligencją  

Znaczenie certyfikacji ISO/IEC 42001

Certyfikacja zgodna z ISO/IEC 42001 stanowi potwierdzenie, że organizacja wdrożyła skuteczny system zarządzania AI, który spełnia międzynarodowe standardy. Dla wielu firm jest to nie tylko kwestia zgodności z przepisami, ale także element strategii budowania przewagi konkurencyjnej i reputacji jako lidera w odpowiedzialnym wykorzystaniu AI.

Dla wielu firm jest to nie tylko kwestia zgodności z przepisami, ale także element strategii budowania przewagi konkurencyjnej i reputacji jako lidera w odpowiedzialnym wykorzystaniu AI.

Polska Perspektywa: Wyzwania i Potencjał

W kontekście globalnego rozwoju AI Polska staje przed wyjątkowym wyzwaniem. Zgodnie z najnowszymi danymi Eurostatu w 2024 roku jedynie 5,9% przedsiębiorstw w Polsce (zatrudniających co najmniej 10 osób) wykorzystywało co najmniej jedną technologię sztucznej inteligencji, co plasuje nas wśród krajów o najniższym wskaźniku wdrożeń AI w Unii Europejskiej (źródło: Eurostat – Use of artificial intelligence in enterprises). Dla porównania, liderami we wdrożeniach AI są Dania (27,6%), Szwecja (25,1%) i Belgia (24,7%).

Jak zauważyła Pamela Krzypkowska z Ministerstwa Cyfryzacji, tak niski wskaźnik wdrożeń AI pokazuje, że Polska znajduje się obecnie na początku drogi w obszarze budowania konkurencyjności firm, zgodności z regulacjami oraz bezpieczeństwa danych w kontekście rozwoju sztucznej inteligencji. Jednocześnie rosnąca świadomość potrzeby odpowiedzialnego zarządzania AI - podkreślana między innymi podczas konferencji organizowanej przez Polski Komitet Normalizacyjny na temat roli normalizacji w kontekście AI i cyberbezpieczeństwa wskazuje, że rynek w Polsce zaczyna dostrzegać wagę międzynarodowych norm takich jak:

• ISO/IEC 42001 – systemy zarządzania AI
• ISO/IEC 27001 i 27701 – bezpieczeństwo informacji i ochrona prywatności

Dzięki wdrożeniu tych norm polskie przedsiębiorstwa mogą nie tylko zwiększyć swoją konkurencyjność i dostosować się do nadchodzących regulacji, ale również budować zaufanie klientów i partnerów biznesowych, pokazując swoje zaangażowanie w odpowiedzialne wykorzystanie technologii AI.

Kwestia Tłumaczenia Normy ISO/IEC 42001 na Język Polski

Ważnym aspektem dla polskich firm jest dostępność norm w języku ojczystym. Jak wynika z informacji przekazanych przez Ewelinę Szczekocką z Polskiego Komitetu Normalizacyjnego podczas konferencji (źródło: Komentarz Łukasza Kowalskiego na LinkedIn, 1977 wyświetleń), choć ISO/IEC 42001 była brana pod uwagę jako jedna z pierwszych norm do tłumaczenia na język polski, obecnie nie planuje się jej publikacji w języku polskim. Wynika to z faktu, że norma ta nie została jeszcze przyjęta jako norma europejska (EN). Oznacza to, że polskie firmy muszą na razie opierać się na angielskiej wersji normy.

Przykłady pierwszych certyfikacji ISO/IEC 42001:2023 na świecie

Poniżej przedstawiamy wybrane organizacje, które jako jedne z pierwszych przeszły pozytwnie przez certyfikację ISO/IEC 42001:2023:

• AI Clearing (Polska)

Data certyfikacji: Październik 2023  (pierwszy certyfikat na zgodność z normą FDIS ISO/IEC 42001 - oznacza to, że norma była jeszcze na ostatnim etapie opracowywania przed formalnym zatwierdzeniem i publikacją przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO).

Jednostka certyfikująca: SGS

Akredytacja: Nieznana

Strona internetowa: aiclearing.com

Opis: AI Clearing, polska firma technologiczna oferująca platformę SaaS do automatyzacji nadzoru budowlanego, uzyskała certyfikację ISO/IEC 42001 przyznaną przez SGS. Proces certyfikacji obejmował audyt systemu zarządzania AI, który został zintegrowany z istniejącymi standardami zarządzania opracowanymi wg norm  ISO 9001, ISO/IEC 27001 i ISO 45001. Firma podkreśliła znaczenie certyfikacji dla zapewnienia bezpieczeństwa i efektywności swoich rozwiązań AI.

• OrionStar Robotics (Chiny)

Data certyfikacji: Lipiec 2024

Jednostka certyfikująca: SGS

Akredytacja: Nieznana

Strona internetowa: orionstar.com

Opis: OrionStar Robotics to chińska firma specjalizująca się w robotyce i technologii AI. W lipcu 2024 roku uzyskała certyfikację ISO/IEC 42001 przyznaną przez SGS. Certyfikacja potwierdza zaangażowanie firmy w odpowiedzialne wykorzystanie AI w swoich rozwiązaniach technologicznych, wspierając bezpieczeństwo i etykę rozwoju systemów AI.

• Synthesia

Data certyfikacji: Wrzesień 2024

Jednostka certyfikująca: A-LIGN

Akredytacja: Nieznana

Strona internetowa: synthesia.io

Opis: Synthesia, firma zajmująca się generowaniem wideo AI, otrzymała certyfikat ISO 42001 od A-LIGN we wrześniu 2024 roku. Certyfikacja potwierdza zaangażowanie firmy w rozwój i wdrażanie bezpiecznych, etycznych i odpowiedzialnych systemów AI. Więcej informacji: https://www.a-lign.com/resources/case-study-synthesia 

• KPMG Australia

Data certyfikacji: Październik 2024

Jednostka certyfikująca: BSI

Akredytacja: RvA

Strona internetowa: home.kpmg/au

Opis: KPMG Australia jako pierwsza organizacja na świecie uzyskała certyfikację ISO/IEC 42001 przyznaną przez BSI. Certyfikacja potwierdza zaangażowanie firmy w rozwój i wdrażanie bezpiecznych, etycznych i odpowiedzialnych systemów AI.

• Amazon Web Services (AWS)

Data certyfikacji: Listopad 2024

Jednostka certyfikująca: Schellman

Akredytacja: ANAB

Strona internetowa: aws.amazon.com

Opis: Amazon Web Services (AWS) uzyskał akredytowaną certyfikację ISO/IEC 42001:2023 dla swoich usług AI, w tym Amazon Bedrock, Amazon Q Business, Amazon Textract i Amazon Transcribe. Certyfikacja potwierdza zaangażowanie AWS w odpowiedzialne zarządzanie systemami AI.

• Cognizant

Data certyfikacji: Grudzień 2024

Jednostka certyfikująca: DNV

Akredytacja: RvA

Strona internetowa: cognizant.com

Opis: Cognizant, globalna firma usług IT, otrzymała akredytowaną certyfikację ISO/IEC 42001:2023 dla swojego systemu zarządzania AI. Certyfikacja potwierdza zaangażowanie firmy w odpowiedzialne zarządzanie systemami AI.

• Anthropic

Data certyfikacji: Styczeń 2025

Jednostka certyfikująca: Schellman Compliance LLC

Akredytacja: ANAB

Strona internetowa: anthropic.com

Opis: Anthropic, laboratorium badawcze AI, uzyskało certyfikację ISO/IEC 42001 w styczniu 2025 roku. Certyfikacja potwierdza zaangażowanie firmy w rozwój i wdrażanie bezpiecznych, etycznych i odpowiedzialnych systemów AI.

• Changi Airport (Singapur)

Data certyfikacji: Luty 2025

Jednostka certyfikująca: SGS

Akredytacja: SAC

Strona internetowa: changiairport.com

Opis: Changi Airport w Singapurze, uznawany za jeden z najlepszych portów lotniczych na świecie, uzyskał certyfikację ISO/IEC 42001 przyznaną przez SGS w lutym 2025 roku. Certyfikacja potwierdza, że zarządzanie systemami AI na lotnisku odbywa się w sposób odpowiedzialny i zgodny z najlepszymi praktykami.

• Godot Inc. (Japonia)

Data certyfikacji: Kwiecień 2025

Jednostka certyfikująca: SGS

Akredytacja: Nieznana

Strona internetowa: godot.com

Opis: Godot Inc. to japońska firma specjalizująca się w rozwoju rozwiązań AI, zwłaszcza w zakresie analizy danych i automatyzacji procesów biznesowych. Certyfikat ISO/IEC 42001 przyznany przez SGS w kwietniu 2025 roku potwierdza, że firma spełnia najwyższe standardy zarządzania sztuczną inteligencją. Na swojej stronie firma piszę “First in Japan to receive ISO/IEC 42001 (AI Management System) Certification”

• Unique AG

Data certyfikacji: Kwiecień 2025

Jednostka certyfikująca: TÜV SÜD

Akredytacja: Nieznana

Strona internetowa: unique.ai

Opis: Unique AG, dostawca rozwiązań AI dla sektora finansowego, uzyskał certyfikację ISO/IEC 42001 przyznaną przez TÜV SÜD. Certyfikacja potwierdza zaangażowanie firmy w odpowiedzialne zarządzanie systemami AI.

• i-PRO (Japonia)

Data certyfikacji: Maj 2025

Jednostka certyfikująca: BSI

Akredytacja: RvA

Strona internetowa: i-pro.com

Opis: i-PRO, producent kamer z funkcjami edge AI, uzyskał certyfikację ISO/IEC 42001 przyznaną przez BSI. Certyfikacja potwierdza zaangażowanie firmy w rozwój i wdrażanie bezpiecznych, etycznych i odpowiedzialnych systemów AI. Firma na swojej stronie piszę “Nieustannie pracujemy nad budowaniem i prawidłowym zarządzaniem ramami zarządzania AI, a w maju 2025 r. staliśmy się pierwszą firmą w branży bezpieczeństwa, która uzyskała certyfikat ISO/IEC 42001.”

• Xayn (Niemcy)

Data certyfikacji: Czerwiec 2025

Jednostka certyfikująca: SGS

Akredytacja: Nieznana

Strona internetowa: xayn.com

Opis: Niemiecka firma Xayn znana z rozwiązań opartych na AI w obszarze wyszukiwania i rekomendacji treści, uzyskała certyfikację ISO/IEC 42001 w czerwcu 2025 roku. Certyfikat został przyznany przez SGS i stanowi potwierdzenie stosowania najwyższych standardów zarządzania sztuczną inteligencją.

Trendy i perspektywy rozwoju rynku certyfikacji ISO/IEC 42001

Od momentu publikacji normy ISO/IEC 42001:2023 w grudniu 2023 roku obserwujemy dynamiczny wzrost zainteresowania certyfikacją systemów zarządzania sztuczną inteligencją (AIMS). Organizacje z różnych sektorów i regionów dostrzegają wartość w formalnym potwierdzeniu swojego zaangażowania w odpowiedzialne i etyczne wykorzystanie AI.

Kluczowe trendy:

Globalny zasięg: Certyfikacje są realizowane na wszystkich kontynentach, co świadczy o uniwersalności i globalnym znaczeniu normy.

Różnorodność sektorów: Od firm technologicznych, przez sektor finansowy po instytucje publiczne – różne branże dostrzegają potrzebę wdrożenia AIMS.

Integracja z innymi normami: Wiele organizacji decyduje się na integrację ISO/IEC 42001 z istniejącymi systemami zarządzania, takimi jak ISO 9001, ISO/IEC 27001 czy ISO 45001, co pozwala na spójne i efektywne zarządzanie.

Wzrost roli jednostek certyfikujących: Organizacje takie jak DNV, SGS, BSI, TÜV SÜD  odgrywają kluczową rolę w procesie certyfikacji, oferując swoje doświadczenie i ekspertyzę w zakresie audytów AIMS.

W miarę jak regulacje dotyczące AI stają się coraz bardziej rygorystyczne, a oczekiwania społeczne wobec odpowiedzialnego wykorzystania technologii rosną, można spodziewać się dalszego wzrostu liczby certyfikacji ISO/IEC 42001. Organizacje, które już teraz podejmują kroki w kierunku wdrożenia AIMS, zyskują przewagę konkurencyjną i budują zaufanie wśród swoich interesariuszy.

Wsparcie od Certiget

Dla organizacji planujących wdrożenie systemów AI i dążących do uzyskania certyfikacji ISO/IEC 42001, Certiget oferuje kompleksowe wsparcie w zakresie:

• Doboru jednostek certyfikujących – pomagamy w wyborze jednostki certyfikującej, która ma doświadczenie w audytach AIMS.
• Doradztwa i szkoleń – organizujemy szkolenia i konsultacje przygotowujące organizacje do wdrożenia systemu zarządzania AI zgodnie z ISO/IEC 42001.
• Wsparcia w integracji systemów – pomagamy w integracji AIMS z istniejącymi systemami, co pozwala na spójne zarządzanie ryzykiem w organizacji.
• Promocja uzyskanych certyfikatów - wspieramy firmy w komunikowaniu sukcesu, podkreślając ich zaangażowanie w odpowiedzialne zarządzanie AI.

Dzięki doświadczeniu i wiedzy naszych ekspertów, Certiget to partner, który skutecznie poprowadzi Twoją organizację przez proces certyfikacji systemu zarządzania AI zgodnego z ISO/IEC 42001.

Źródła informacji:

ISO - ISO/IEC 42001:2023 - Artificial Intelligence Management System (AIMS). International Organization for Standardization (ISO).

SGS - Xayn is the First German Company to Receive ISO/IEC 42001 Certification. Dostępne online: SGS Xayn

i-PRO - i-PRO: AI Ethics. Dostępne online: i-PRO AI Ethics

TÜV SÜD - Unique AG - ISO/IEC 42001 Certified for Responsible AI. Dostępne online: TÜV SÜD Unique AG

Cognizant - First to Achieve ISO/IEC 42001:2023 Accredited Certification. Dostępne online: Cognizant

Thomson Reuters – Achieves ISO 42001 Certification for Responsible AI. Dostępne online: Thomson Reuters

Grammarly - Achieves ISO/IEC 42001:2023 Certification. Dostępne online: Grammarly

Godot Inc. - Achieves Japan's First ISO/IEC 42001 Certification for AI Management Systems. Dostępne online: Godot Inc.

SGS - Issuing China's First ISO/IEC 42001 Certification. Dostępne online: SGS

A-LIGN - Understanding ISO 42001. Dostępne online: A-LIGN

TÜV SÜD - ISO/IEC 42001 - AI Trustworthiness. Dostępne online: TÜV SÜD

Komentarz Łukasza Kowalskiego na LinkedIn (informacje o konferencji PKN i tłumaczeniu normy) - Wersja podana jako link do postu na LinkedIn.