Audytor wewnętrzny czy audytor wiodący? Dla osób rozpoczynających rozwój kompetencji audytorskich wybór między tymi określeniami może wydawać się oczywisty. Audytor wiodący brzmi przecież jak ktoś bardziej doświadczony, posiadający wyższe kwalifikacje i większe uprawnienia. Czy rzeczywiście tak jest?
W praktyce określenia te odnoszą się do różnych aspektów audytowania systemów zarządzania. Ich rozróżnienie ma znaczenie szczególnie wtedy, gdy wybieramy szkolenie i planujemy dalszą ścieżkę zawodową.
Kim jest audytor wewnętrzny?
Audytor wewnętrzny to osoba przeprowadzająca audyty pierwszej strony, czyli audyty na potrzeby organizacji, której system zarządzania podlega ocenie.
Jego zadaniem jest zbieranie i ocenianie dowodów pozwalających ustalić, w jakim stopniu organizacja spełnia określone kryteria audytu, np. wymagania ISO 9001, ISO 14001 czy ISO/IEC 27001.
Audytor wewnętrzny powinien posiadać kompetencje odpowiednie do zakresu audytu, znać stosowane kryteria oraz potrafić zachować obiektywizm i bezstronność.
Nie musi natomiast automatycznie posiadać określonego certyfikatu ukończenia szkolenia. Organizacja może jednak ustanowić własne wymagania kwalifikacyjne, np. obowiązek ukończenia kursu lub zdobycia doświadczenia w audytach.
Więcej o wymaganiach i pierwszych krokach opisujemy w poradniku Jak zostać audytorem systemów zarządzania?.
Kim jest audytor wiodący?
Audytor wiodący (Lead Auditor) to osoba odpowiedzialna za kierowanie zespołem audytowym i koordynowanie przebiegu audytu.
Do jego zadań może należeć planowanie audytu, przydzielanie zadań członkom zespołu, koordynowanie komunikacji z audytowaną organizacją, nadzorowanie ustaleń i przedstawianie wyników audytu.
Co istotne, funkcja audytora wiodącego nie jest zarezerwowana wyłącznie dla audytów certyfikacyjnych.
Audytor wiodący może kierować również audytem wewnętrznym, jeśli zakres i organizacja audytu wymagają wyznaczenia takiej osoby.
Nie oznacza to, że każda osoba po ukończeniu szkolenia Lead Auditor automatycznie uzyskuje kwalifikacje do prowadzenia audytów certyfikacyjnych w imieniu jednostki certyfikującej.
Audytor wewnętrzny a wiodący – najważniejsze różnice
| Kryterium | Audytor wewnętrzny | Audytor wiodący |
|---|---|---|
| Co określa nazwa? | Rodzaj audytu, który wykonuje | Funkcję pełnioną w zespole audytowym |
| Główne zadanie | Ocena zgodności z kryteriami audytu | Kierowanie i koordynowanie audytu |
| Gdzie działa? | W audytach wewnętrznych | W audytach wewnętrznych i zewnętrznych |
| Czy musi kierować zespołem? | Nie | Tak, jeśli zespół został powołany |
| Czy samo szkolenie daje kwalifikację? | Nie | Nie |
Audytor wewnętrzny i audytor wiodący nie stanowią dwóch kolejnych stopni formalnych uprawnień.
Pierwsze określenie wiąże się z rodzajem audytu, drugie z odpowiedzialnością za jego prowadzenie. Ta sama osoba może być jednocześnie audytorem wewnętrznym i pełnić funkcję audytora wiodącego.
Dlaczego szkolenie audytora wiodącego jest postrzegane jako bardziej zaawansowane?
Na takie postrzeganie wpływa między innymi historia rynku szkoleń audytorskich. Dużą rozpoznawalność zdobyły pięciodniowe szkolenia Lead Auditor, w tym programy uznawane przez CQI/IRCA.
W praktyce ukończenie takiego szkolenia bywa jednym z elementów oceny kompetencji audytora przez jednostkę certyfikującą. Nie oznacza to jednak, że każda jednostka wymaga ukończenia kursu CQI/IRCA.
Jednostki certyfikujące mogą stosować różne ścieżki kwalifikowania audytorów, uwzględniające między innymi wykształcenie, doświadczenie zawodowe, znajomość wymagań norm, kompetencje audytorskie, odbyte szkolenia oraz wyniki obserwacji i oceny pracy audytora.
Co istotne, nawet ukończenie uznanego szkolenia Lead Auditor nie oznacza automatycznego uzyskania kwalifikacji do prowadzenia audytów certyfikacyjnych.
Ostatecznie to jednostka certyfikująca odpowiada za ocenę i potwierdzenie kompetencji audytora w zakresie, do którego zamierza go wyznaczyć.
Czy warto zaczynać od szkolenia Lead Auditor? Moje doświadczenie
Sam przekonałem się, jak ważne jest odpowiednie przygotowanie, kiedy uczestniczyłem w swoim pierwszym szkoleniu audytorów wiodących organizowanym przez SGS.
Było to pięciodniowe szkolenie wyjazdowe, na które pojechałem bez solidnych podstaw znajomości wymagań normy.
Program był intensywny. Zajęcia odbywały się od rana, a po ich zakończeniu czekały nas jeszcze prace grupowe, które niekiedy trwały do późnych godzin wieczornych.
Dla mnie oznaczało to dodatkowy wysiłek. Kiedy inni uczestnicy kończyli dzień, ja często nadal pracowałem z normą, próbując zrozumieć wymagania, które pozostali już dobrze znali.
Ukończenie tego szkolenia wymagało ode mnie znacznie więcej pracy, niż początkowo zakładałem.
Z perspektywy czasu wiem, że gdybym wcześniej lepiej poznał wymagania normy, mógłbym poświęcić więcej uwagi technikom audytowania, ćwiczeniom i wymianie doświadczeń z pozostałymi uczestnikami.
Dlatego osobom, które dopiero rozpoczynają naukę i nie znają jeszcze wymagań normy, rekomenduję najpierw zdobycie podstawowej wiedzy o danym systemie zarządzania, a dopiero później udział w szkoleniu audytorskim.
Nie oznacza to, że szkolenie Lead Auditor jest niewłaściwe dla początkujących. Ważne jest jednak odpowiednie przygotowanie i zapoznanie się z wymaganiami wstępnymi konkretnego programu.
Łukasz Kowalski, Managing Director Certiget
Jakie szkolenie wybrać – audytor wewnętrzny czy Lead Auditor?
Wybór szkolenia powinien wynikać przede wszystkim z dotychczasowej wiedzy oraz celu zawodowego.
Jeśli nie znasz jeszcze wymagań normy, rozpocznij od szkolenia poświęconego ich interpretacji i praktycznemu zastosowaniu. Dzięki temu łatwiej zrozumiesz późniejsze ćwiczenia audytorskie.
Jeśli znasz wymagania normy, ale nie masz doświadczenia w audytowaniu, rozważ szkolenie audytora wewnętrznego. Pozwoli Ci poznać metodykę prowadzenia audytów, zasady zbierania dowodów i formułowania ustaleń.
Jeśli planujesz kierować zespołami audytowymi lub rozwijać karierę w jednostce certyfikującej, szkolenie Lead Auditor może być odpowiednim kierunkiem. Przed zapisaniem się sprawdź jednak wymagania wstępne, program oraz zasady kwalifikacji obowiązujące w organizacji, z którą zamierzasz współpracować.
Nie ma jednej ścieżki odpowiedniej dla wszystkich. Osoba z dużym doświadczeniem branżowym i znajomością normy może być dobrze przygotowana do intensywnego szkolenia Lead Auditor, nawet jeśli wcześniej nie ukończyła kursu audytora wewnętrznego.
Porównaj szkolenia audytorskie w Certiget
Wybierając szkolenie, warto porównać nie tylko cenę i czas trwania, ale przede wszystkim program, wymagania wstępne, doświadczenie prowadzącego oraz rodzaj dokumentu wydawanego po ukończeniu.
W katalogu szkoleń Certiget możesz sprawdzić oferty różnych organizatorów i wybrać program odpowiadający Twoim potrzebom.
Podsumowanie
Różnica między audytorem wewnętrznym a wiodącym nie polega na posiadaniu dwóch różnych stopni uprawnień.
Audytor wewnętrzny przeprowadza audyty na potrzeby organizacji, natomiast audytor wiodący kieruje zespołem audytowym. Obie funkcje mogą się łączyć.
Wybierając szkolenie, nie warto kierować się wyłącznie jego nazwą czy rozpoznawalnością programu. Najważniejsze jest dopasowanie poziomu i zakresu kursu do posiadanej wiedzy oraz planowanej roli.
Najpierw zrozum wymagania normy, następnie naucz się je audytować. To podejście pozwala lepiej wykorzystać czas poświęcony na szkolenie i świadomie rozwijać kompetencje zawodowe.

